کارگروه دیپلماسی انرژی

کارگروه دیپلماسی انرژی

 

برای سال‌ها انرژی تنها به عنوان ابزاری به جهت تسهیل زندگی بشر مورد استفاده بوده است و مردم کشورهای بهره مند از موهبت انرژی در آسایش و راحتی بیشتری بودند. اما با شکل گیری بازارهای تجارت انرژی و تبادل انرژی میان کشورها، انرژی از ابزار تسهیل کننده زندگی بشر فراتر رفته و به ابزاری به جهت اعمال قدرت سیاسی کشورها تبدیل گردید. در ابتدا به دلیل تسلط شرکت‌های بزرگ استخراج و فرآوری انرژی بر منابع انرژی در سرتاسر دنیا این ابزار در اختیار این شرکت‌ها بوده است که عمدتا مبتنی بر منافع تجاری این شرکت‌ها مدیریت می‌گردید؛ پس از گذشت سال‌ها و در اختیار گرفتن این منابع انرژی توسط حاکمیت کشورها عملا این ابزار در اختیار کشورهای دارنده ذخایر بزرگ انرژی قرار گرفت و تا مدت‌ها دست برتر در مدیریت بازار انرژی در اختیار این کشورها بود به طوری که این کشورها با کنترل بازار انرژی سعی در کسب منافع اقتصادی و سیاسی متناسب با خود بودند. شکل‌گیری کارتل‌های همچون اوپک(OPEC) و تحریم نفتی ایالات متحده از سوی کشورهای عرب صادرکننده نفت از جمله این تلاش‌ها است. در چند دهه اخیر با پررنگ شدن نقش انرژی در اقتصاد کشورهای جهان و به همین دلیل اهمیت انرژی به عنوان یک مسئله ژئوپلتیک، کشورهای مختلف در طرف عرضه و تقاضا سعی میکنند به نحوی در بازار انرژی نقش آفرینی کنند تا بیشترین منافع و یا کمترین خسارت را در این حوزه کسب کنند. شکل گیری مجامعی چون سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی(OECD)  از جمله این تلاش‌ها است. اهمیت ژئوپلتیک انرژی موجب گردیده تا کشورهای مختلف در تصمیمات خود در حوزه انرژی علاوه بر در نظر گرفتن منافع اقتصادی منافع سیاسی را نیز در نظر گرفته و مبتنی بر یک دیپلماسی انرژی تصمیم گیری کنند. دیپلماسی انرژی کشورها نه تنها بر جریان کلی مدیریت انرژی کشورها حاکم است بلکه بر تمامی حوزه‌های انرژي از تولید تا مصرف نیز اثرگذار است. برای کشوری همچون ایران که بزرگترین دارنده ذخایر نفت و گاز جهان است و انرژی نقش بسزایی در اقتصاد کشور دارد؛ این موضوع بیش از سایر کشورها اهمیت داشته و باید در تمامی تصمیمات این حوزه مبتنی بر یک دیپلماسی انرژی مشخص و بر اساس منافع سیاسی و اقتصادی کشور تصمیم گیری گردد. کارگروه دیپلماسی انرژي کنگره سیاست گذاری انرژی تلاش می‌کند با پرداختن به مهم‌ترین مسائل دیپلماسی انرژی کشور و ایجاد یک هم اندیشی و هم افزایی در این موضوعات میان نخبگان کشور گامی در راستای پیشرفت ایران اسلامی بردارد.

چالش های صادرات گاز:

در طی چند دهه گذشته سهم گاز طبیعی به عنوان منبع انرژی پاک و ارزان در سبد انرژی جهان رشد قابل توجهی داشته است به نحوی که پیش بینی می‌شود تا سال ۲۰۴۰ گاز طبیعی به عنوان سوخت اول سبد انرژی جهان قرار گیرد و به گفته برخی کارشناسان قرن حاضر “قرن گاز” خواهد بود. بدین طریق در طی سالیان پیش رو نقش کشورهای بزرگ دارنده ذخایر گازی در مدیریت بازار انرژي اهمیت ویژه‌ای خواهد یافت. در این بین ایران نیز با در اختیار داشتن ۱۸٪ از ذخایر گاز جهان به عنوان دومین دارنده این ذخایر که در موقعیت استراتژیکی در میانه بازارهای مصرف گاز طبیعی قرار گرفته است می‌تواند نقش مؤثری در مدیریت بازار گاز داشته و منافع خود را در این بازار حداکثر کند. متاسفانه بر خلاف پتانسیل بالقوه ایران به عنوان یک تامین کننده مطمئن در بازار گاز و افزایش تولید گاز کشور طی سالیان گذشته اما تجارت گاز کشور رشد قابل توجهی نداشته و سهم ایران از بازار گاز کمتر از ۲٪ است. عوامل متعددی در این عقب ماندگی ایران در بازار گاز اثرگذار بوده است. این عوامل موجب شده ایران نتواند به اهداف خود در این بازار متناسب با ظرفیت‌های کشور دست یابد. تداوم این عقب ماندگی موجب از دست رفتن بازارهای ایران برای بلندمدت و عملا حذف ایران از بازار گاز به عنوان یک بازیگر جدی می‌گردد. بنابراین باید با پرداختن به چالش‌ها و موانع صادرات گاز کشور و راهکارهای متناسب با آن‌ها تلاش کرد تا با رفع این موانع، بستر توسعه صادرات گاز کشور را برای سال‌های پیش رو فراهم نمود.